Żywienie zwierząt hodowlanych wymaga precyzyjnego doboru surowców o konkretnej, określonej wartości odżywczej. Co to są komponenty paszowe? To pojedyncze surowce pochodzenia roślinnego, zwierzęcego lub mineralnego, a także dodatki technologiczne i dietetyczne, które służą do przygotowywania pełnoporcjowych, uzupełniających mieszanek dla inwentarza.
Wykorzystuje się je do bilansowania białka, energii, aminokwasów, tłuszczu, witamin oraz mikro- i makroelementów w codziennej diecie trzody chlewnej, bydła, drobiu czy innych grup produkcyjnych. Dzięki nim hodowca ma pełną kontrolę nad strukturą dawki pokarmowej, dostosowując ją do aktualnej fazy wzrostu, laktacji lub tuczu stada.
Czym różni się komponent od paszy gotowej?
Główna różnica polega na stopniu przetworzenia oraz kompletności profilu odżywczego. Pasza gotowa (pełnoporcjowa) to fabrycznie wymieszany produkt, który pokrywa dobowe zapotrzebowanie zwierzęcia na wszystkie składniki pokarmowe bez konieczności dodawania innych pasz treściwych. Komponent to pojedyncza baza lub dodatek, który dopiero w połączeniu z pozostałymi surowcami tworzy kompletną dawkę pokarmową. Samodzielny komponent – taki jak śruta sojowa, makuch rzepakowy czy wysłodki buraczane – podany bez odpowiedniego zbilansowania nie zaspokoi potrzeb bytowych i produkcyjnych inwentarza. Stosowanie pojedynczych surowców daje jednak gospodarstwom pewien stopień elastyczności. Pozwala wykorzystać własne zboża i dokupić wyłącznie te elementy, których brakuje w gospodarstwie, a to z kolei przekłada się na niższy koszt jednostkowy wytworzenia paszy.Jakie wyróżniamy komponenty paszowe?
Podstawowy podział opiera się na pochodzeniu surowca oraz jego dominującej roli żywieniowej w dawce pokarmowej. Jakie wyróżniamy komponenty paszowe w codziennej praktyce rolniczej? Dzielimy je przede wszystkim na surowce wysokobiałkowe, wysokoenergetyczne, włókniste, mineralno-witaminowe oraz specjalistyczne dodatki funkcyjne.
Dobór odpowiedniej grupy zależy od gatunku zwierząt, systemu utrzymania oraz bazy paszowej, którą dysponują Państwo we własnym gospodarstwie:
- surowce białkowe pochodzenia roślinnego, takie jak poekstrakcyjna śruta sojowa, śruta rzepakowa, poekstrakcyjna śruta słonecznikowa oraz nasiona roślin strączkowych (bobik, groch, łubin),
- surowce energetyczne, do których zaliczamy ziarna zbóż (kukurydza, pszenica, jęczmień, pszenżyto), tłuszcze paszowe, oleje roślinne oraz melasę,
- produkty uboczne przemysłu rolno-spożywczego, w tym suszony wywar gorzelniany (DDGS), wysłodki buraczane prasowane i suszone, otręby pszenne czy młóto browarniane,
- komponenty mineralne i buforujące, obejmujące kredę pastewną, fosforany paszowe, sól pastewną, tlenek magnezu oraz kwaśny węglan sodu,
- premiksy i dodatki paszowe, czyli skoncentrowane mieszanki witamin, mikroelementów, aminokwasów syntetycznych (lizyna, metionina, treonina), enzymów fitazy oraz probiotyków.
Powyższy podział ułatwia projektowanie receptur, pozbywając się niedoborów poszczególnych frakcji pokarmowych w zależności od specyfiki stada.
Roślinne źródła białka w żywieniu inwentarza
W żywieniu trzody i drobiu największe znaczenie ma poekstrakcyjna śruta sojowa, charakteryzująca się wysoką koncentracją czystego białka ogólnego oraz wzorcowym profilem aminokwasowym, szczególnie bogatym w lizynę. W dawkach dla bydła mlecznego czy opasowego powszechnie stosuje się śrutę rzepakową lub słonecznikową, ponieważ dostarczają białka ulegającego powolniejszemu rozkładowi w żwaczu.
Coraz większą popularnością cieszy się również krajowy DDGS kukurydziany, który łączy funkcję białkową z wysoką zawartością energii pochodzącej z tłuszczu.
Surowce energetyczne i włókniste
Podstawą energetyczną mieszanek pozostają zboża, przede wszystkim kukurydza i pszenica, będące źródłem łatwostrawnej skrobi. W żywieniu przeżuwaczy szczególnego znaczenia nabierają komponenty bogate w łatwo fermentowalne włókno strawne, takie jak niemelasowane wysłodki buraczane. Pozwalają one utrzymać właściwe pH żwacza i ograniczają ryzyko wystąpienia kwasicy przy intensywnym żywieniu dawkami laktacyjnymi.
Do czego służą komponenty paszowe w nowoczesnym gospodarstwie?
Podstawowym celem stosowania pojedynczych surowców jest optymalizacja kosztów żywienia przy zachowaniu wysokich parametrów produkcyjnych stada. Wykorzystanie komponentów pozwala na bieżąco reagować na zmiany cen na rynku surowców rolnych oraz dostosowywać skład mieszanki do aktualnych analiz plonów zebranych z własnych pól.
Dawkowanie poszczególnych frakcji ogranicza straty składników pokarmowych wydalanych ze środowiska (np. azotu i fosforu). To prowadzi do lepszego wykorzystania paszy (współczynnik FCR), wyższej mleczności krów, lepszych przyrostów dobowych tuczników oraz wyższej nieśności drobiu. Jak prawidłowo bilansować dawkę z pojedynczych surowców?
Układanie dawki pokarmowej z pojedynczych komponentów wymaga regularnej kontroli laboratoryjnej surowców objętościowych i zbożowych. Wilgotność, poziom białka ogólnego, włókna surowego czy mikotoksyn w ziarnie mogą różnić się w zależności od partii i warunków pogodowych podczas zbiorów.
Warto współpracować z doświadczonymi doradcami żywieniowymi, którzy na podstawie badań laboratoryjnych dobiorą optymalny udział poszczególnych surowców białkowych oraz premiksów. Zapewnia to stabilność trawienną stada i eliminuje ryzyko nagłych spadków wydajności.
Dlaczego jakość surowca decyduje o opłacalności produkcji?
Czystość mikrobiologiczna, brak zanieczyszczeń mechanicznych, powtarzalna wilgotność, stabilny poziom białka – to parametry decydujące o bezpieczeństwie zwierząt. Zastosowanie komponentu o niestabilnym składzie prowadzi do rozchwiania procesów fermentacyjnych w przewodzie pokarmowym, co skutkuje spadkiem pobrania paszy i stratami finansowymi.
Wysokiej jakości komponenty paszowe pozwalają zachować pełną powtarzalność każdej partii sporządzanej mieszanki. Jeżeli poszukują Państwo stabilnych surowców białkowych, energetycznych lub dodatków mineralnych o potwierdzonych parametrach jakościowych, zachęcamy do kontaktu ze specjalistami Venus BP. Pomożemy dobrać rozwiązania najlepiej dopasowane do profilu Państwa gospodarstwa i bieżących potrzeb stada.
